🚀 ചൊവ്വയിലെ വാലീസ് മാരിനേരിസ്:

 

 സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മലയിടുക്ക്

ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭീമാകാരമായ മലയിടുക്ക്/കാനിയൻ ശൃംഖലയാണ് വാലീസ് മാരിനേരിസ്. ഇത് സൗരയൂഥത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ കാനിയൻ സംവിധാനമാണ്.

  നീളം: 4,000 കിലോമീറ്ററിലധികം (ഏകദേശം 2,500 മൈൽ). ഇത് ചൊവ്വയുടെ ചുറ്റളവിൻ്റെ ഏകദേശം നാലിലൊന്ന് വരും. താരതമ്യത്തിന്, ഭൂമിയിലെ ഗ്രാൻഡ് കാന്യണിൻ്റെ നീളം ഏകദേശം 800 കിലോമീറ്റർ മാത്രമാണ്. വീതി: 200 കിലോമീറ്റർ വരെ (120 മൈൽ).ആഴം: 7 കിലോമീറ്റർ വരെ (23,000 അടി) അല്ലെങ്കിൽ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ 10 കിലോമീറ്റർ വരെ.

വാലീസ് മാരിനേരിസ് ചൊവ്വയുടെ ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് (equator) അടുത്തായി, പടിഞ്ഞാറുള്ള തർസിസ് (Tharsis) മേഖലയുടെ കിഴക്ക് ഭാഗത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തർസിസ് മേഖലയിലാണ് ചൊവ്വയിലെ ഒളിമ്പസ് മോൺസ് (Olympus Mons) പോലുള്ള വലിയ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ ഉള്ളത്.

ഈ ഭീമാകാരമായ മലയിടുക്ക് എങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കിടയിൽ പ്രധാനമായും അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള സിദ്ധാന്തം ഇതാണ്:

 * ടെക്റ്റോണിക് "വിള്ളൽ" (Tectonic "Crack"): തർസിസ് മേഖലയിൽ അഗ്നിപർവ്വത പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണം പുറന്തോട് കട്ടിയാകുകയും ഉയർന്നു വരികയും ചെയ്തപ്പോൾ, അതിൻ്റെ ഫലമായി ചൊവ്വയുടെ പുറന്തോടിൽ ഒരു വലിയ "വിള്ളൽ" അഥവാ വിടവ് (rift valley) രൂപപ്പെട്ടു.

 ഈ വിള്ളലുകൾ രൂപപ്പെട്ടതിനുശേഷം, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് പോലുള്ള ദ്രാവകങ്ങൾ മൂലമുള്ള മണ്ണൊലിപ്പ് (erosion) കാരണം താഴ്വര കൂടുതൽ വലുതാവുകയും ആഴം കൂടുകയും ചെയ്തു. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ പുരാതന തടാകങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നതിൻ്റെ ലക്ഷണങ്ങളായി അവശിഷ്ടങ്ങളുടെ (layered materials) അടുക്കുകൾ കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്.

1971-72 കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ മലയിടുക്ക് കണ്ടെത്തിയ മാരിനർ 9 (Mariner 9) എന്ന ചൊവ്വ പരിക്രമണ പേടകത്തിൻ്റെ (Mars orbiter) പേരിലാണ് ഇതിന് വാലീസ് മാരിനേരിസ് (മാരിനറുടെ താഴ്വരകൾ എന്ന് ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ) എന്ന് പേര് നൽകിയത്.

ചൊവ്വയുടെ ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ചും ജലസാന്നിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും പഠിക്കുന്നതിൽ വാലീസ് മാരിനേരിസ് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പ്രദേശമാണ്.