Thonis-Heracleion - തോണിസ്-ഹെരാക്ലിയോൺ

 

പുരാതന ഈജിപ്തിലെ ഐതിഹാസികമായ ഒരു തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു തോണിസ്-ഹെരാക്ലിയോൺ (Thonis-Heracleion). നൂറ്റാണ്ടുകളോളം കടലിനടിയിൽ മറഞ്ഞുകിടന്ന ഈ നഗരം "ഈജിപ്തിലെ അറ്റ്ലാന്റിസ്" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

അലക്സാണ്ട്രിയ നഗരത്തിന് സമീപം അബൂഖിർ ഉൾക്കടലിൽ (Aboukir Bay) ഏകദേശം 30 അടി താഴ്ചയിലാണ് ഈ നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.ബി.സി. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അലക്സാണ്ട്രിയ നഗരം സ്ഥാപിതമാകുന്നതിന് മുമ്പ്, ഈജിപ്തിലേക്കുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കവാടമായിരുന്നു ഈ നഗരം. ഗ്രീസിൽ നിന്നുള്ള കപ്പലുകൾ ഇവിടെയായിരുന്നു എത്തിയിരുന്നത്. ഈജിപ്ഷ്യൻ ഭാഷയിൽ ഇതിനെ *തോണിസ്* എന്നും ഗ്രീക്കുകാർ ഇതിനെ *ഹെരാക്ലിയോൺ* എന്നും വിളിച്ചു.

വർഷം: 2000-ൽ ഫ്രഞ്ച് പുരാവസ്തു ഗവേഷകനായ ഫ്രാങ്ക് ഗോഡിയോ (Franck Goddio) ആണ് ഈ നഗരം കണ്ടെത്തിയത്. കടലിനടിയിൽ നിന്ന് ഭീമാകാരമായ പ്രതിമകൾ, സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ, പുരാതന ലിപികൾ കൊത്തിയ കല്ലുകൾ (Steles), 60-ലധികം കപ്പലുകൾ, നൂറുകണക്കിന് നങ്കൂരങ്ങൾ എന്നിവ ലഭിച്ചു.ഈജിപ്ഷ്യൻ ദൈവമായ 'അമുൻ-ഗെബ്' (Amun-Gereb) നുവേണ്ടിയുള്ള വലിയൊരു ക്ഷേത്രം ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.

ഏകദേശം എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടു കൂടി (AD 8th Century) ഈ നഗരം പൂർണ്ണമായും മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിൽ മുങ്ങിപ്പോയി. ഇതിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ ഇവയാകാം:

 * ശക്തമായ ഭൂകമ്പങ്ങൾ.

 * സുനാമി പോലുള്ള കടൽക്ഷോഭങ്ങൾ.

 * മണ്ണ് ദ്രവീകരണം (Soil Liquefaction): നഗരം നിർമ്മിച്ചിരുന്ന മണ്ണ് ദുർബലമായതിനാൽ വലിയ ഭാരം താങ്ങാനാവാതെ താഴേക്ക് ഇടിഞ്ഞുപോയി.

ഗവേഷകർ കടലിനടിയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് മൂന്ന് ഭീമാകാരമായ പ്രതിമകളാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഏകദേശം 16 അടിയിലധികം ഉയരമുണ്ട്. നൈൽ നദിയിലെ സമൃദ്ധിയുടെ ദൈവമായ 'ഹാപ്പി'യുടെ ഒരു വലിയ പ്രതിമ അവിടെ നിന്ന് ലഭിച്ചു. ചുവന്ന ഗ്രാനൈറ്റിൽ നിർമ്മിച്ച ഈ പ്രതിമ അക്കാലത്തെ ശില്പകലയുടെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. ഒരു ഈജിപ്ഷ്യൻ രാജാവിന്റെയും രാജ്ഞിയുടെയും പ്രതിമകളും ഇതിനോടൊപ്പം കണ്ടെത്തി. ഇവ ഏത് ഭരണാധികാരികളുടേതാണെന്ന് കൃത്യമായി സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, അവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

സ്റ്റീൽ ഓഫ് തോണിസ്-ഹെരാക്ലിയോൺ (Stele of Thonis-Heracleion)-ഇതൊരു വലിയ കരിങ്കൽ ഫലകമാണ് (Stele). ഇതിൽ ഈജിപ്ഷ്യൻ ഹൈറോഗ്ലിഫിക്സ് ലിപിയിൽ ചില നിയമങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ നഗരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ചരക്കുകൾക്ക് നികുതി ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഫറവോയുടെ ഉത്തരവാണിത്. ഈ ഫലകമാണ് നഗരത്തിന്റെ പേര് 'തോണിസ്' ആണെന്ന് ഉറപ്പിക്കാൻ ഗവേഷകരെ സഹായിച്ചത്.

നഗരത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രത തെളിയിക്കുന്ന രീതിയിൽ ധാരാളം സ്വർണ്ണ നാണയങ്ങളും വിലപിടിപ്പുള്ള കല്ലുകൾ പതിപ്പിച്ച ആഭരണങ്ങളും അവിടെ നിന്ന് കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ബൈസന്റൈൻ കാലഘട്ടത്തിലെയും ഇസ്ലാമിക് കാലഘട്ടത്തിലെയും നാണയങ്ങൾ ഇവിടെ നിന്ന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇത് നഗരം എത്രത്തോളം കാലം സജീവമായിരുന്നു എന്ന് കാണിക്കുന്നു.

ലോകത്ത് മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത വിധം 60-ലധികം പുരാതന കപ്പലുകളാണ് ഇവിടെ ഒരേ സ്ഥലത്ത് കണ്ടെത്തിയത്. ചരക്ക് നീക്കത്തിനും യുദ്ധങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പല തരത്തിലുള്ള കപ്പലുകൾ ഇതിലുണ്ട്. ഇത് തോണിസ്-ഹെരാക്ലിയോൺ ഒരു വലിയ വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണ്.

ക്ഷേത്ര പരിസരത്ത് നിന്ന് 'ഒസിരിസ്' (Osiris) ദൈവത്തിന്റെ പ്രതിമകളും ആചാരങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ചെറിയ വള്ളങ്ങളും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. വർഷത്തിലൊരിക്കൽ നടക്കുന്ന വലിയ മതപരമായ ഘോഷയാത്രകൾ ഈ കനാൽ നഗരത്തിൽ നടന്നിരുന്നു എന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ഈ നഗരം ഇന്ന് സമുദ്രത്തിനടിയിലുള്ള ഒരു വലിയ 'മ്യൂസിയം' പോലെയാണ്. ഇതിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം മാത്രമേ ഇതുവരെ പര്യവേഷണം ചെയ്തിട്ടുള്ളൂ. ഇനിയും നിരവധി രഹസ്യങ്ങൾ ആ മണൽത്തിട്ടകൾക്കിടയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ടാകാം.